Gjeopolitika Trumpiste kundrejt asaj Putiniste në Lindjen e Mesme – Një lojtar pokeri kundër një lojtari shahu: Si quhet loja dhe kush po fiton?

Kur kriza ukrainase shpërtheu në fillim të vitit 2014, pasi Rusia aneksoi Krimenë dhe mbajti një referendum publik për të legjitimuar përfshirjen si një republikë autonome brenda Federatës Ruse, të gjithë sytë e opinionit publik u zhvendosën nga kriza e vazhdueshme siriane në Lindjen e Mesme drejt rajonit të Donbasit. Uashingtoni, nën administratën Obama, së bashku me udhëheqësit evropianë përmes Brukselit, tentuan një proklamim të unifikuar duke dënuar Moskën për ndërhyrje në punët e Ukrainës, destabilizimin e rajonit dhe shkëputjen e paligjshme të territoreve prej saj. Sanksionet ekonomike dhe dëbimi i diplomatëve nga të dyja palët pasuan shpejt, duke bërë që shumë studiues dhe gazetarë të kujtonin fillimin e një Ere të re të Ftohtë mes Perëndimit dhe Lindjes. Sidoqoftë, pika qendrore e veprimeve u rikthye shpejt në Lindjen e Mesme në vitin 2016, kur Rusia vendosi të ndërhynte ushtarakisht në Siri me synimin për t'i dhënë fund konfliktit dhe për të stabilizuar rajonin. Nga ana tjetër, SHBA-të pësuan një ndryshim të madh në zgjedhjet presidenciale dhe panë ardhjen e administratës Trump në pushtet. Ndërsa konflikti në Siri është ende në vazhdim në kohën e shkrimit të këtij punimi, ekuilibri aktual i forcave në Lindjen e Mesme reflekton një kthesë 180°, dhe balanca e fuqisë duket se ka lartësuar të gjithë aktorët e tjerë përveç Pentagonit.

Duke marrë parasysh ngjarjet e fundit të ndodhura dhe dinamikat në lojë nga aktorët e përfshirë në konfliktin sirian, studimi do të përpiqet të identifikojë lëvizjet e reja që janë vënë në lëvizje në teatrin sirian të operacioneve, dhe çfarë implikimesh paraqesin ato në të ardhmen e afërt për të gjithë dinamikën e fuqisë rajonale. Duke marrë pamjen më të fundit gjeopolitike mbi rajonin, ky studim do të përpiqet të hedhë dritë mbi disa pyetje të fundit që janë ngritur nga studiuesit bashkëkohorë dhe teoricienët e marrëdhënieve ndërkombëtare (MN). Duke u përpjekur të kuptojë pasojat më të fundit gjeopolitike aktuale në rajon, studimi do të kryejë një metodologji të analizës së lidhjeve (link-analysis) midis ngjarjeve, veprimeve dhe deklaratave të ndryshme nga udhëheqësit e të gjitha vendeve të përfshira në Siri, duke ndjekur qasjet realiste dhe konstruktiviste nga MN.

Kështu, struktura e shkrimit do të ndjekë tre linja kryesore në teatrin sirian të operacioneve, që kërkojnë përgjigje përmes analizës së lidhjeve: Së pari, forcimi i koalicionit Iran-Rusi-Turqi: në çfarë rrethanash dhe si u arrit koalicioni, gjithashtu kush ishte në pol-pozicion? Së dyti, vendimi i administratës Trump për të tërhequr trupat amerikane nga terreni – cila është arsyeja pas këtij veprimi nga pikëpamja e Pentagonit dhe çfarë efektesh shkaktoi ky veprim në dinamikën e fuqisë në Lindjen e Mesme? Së treti, vrasja e fundit e shënjestruar me dron e rangut të lartë (ose atentati nëse ndjekim terminologjinë e së Drejtës Ndërkombëtare) e gjeneralit iranian Qassem Soleimani – a e eliminoi vërtet ky veprim i guximshëm një kërcënim aktual, apo krijoi në fakt kërcënime të reja të shumta duke ndjekur një "efekt-hidra" në Lindjen e Mesme dhe ndoshta përtej saj?

Pas analizimit të këtyre tre modeleve kryesore dhe shpjegimit se pse ishin vendimtare në ndryshimin e skenës në Siri, pjesa e dytë e punimit do t'i kthehet titullit kryesor. Tema e katërt do të analizojë se cili vend duket se ka fituar më shumë duke marrë parasysh interesat e tij kundrejt të tjerëve? Së fundi, por jo më pak e rëndësishme, duke ndjekur temën pararendëse, cili udhëheqës ka treguar aftësi dhe kapacitete më të larta në lartësimin e pozicionit të vendit të tij në rajon dhe në kontekstin global? Pasi kemi vendosur hartën e rrugës për këtë punim, le ta ndjekim atë tani.

I. Krijimi i koalicionit trepalësh Iran-Rusi-Turqi: kush ishte krijuesi i lojës?

II. Vendimi i Administratës Trump për tërheqje: a ka ndonjë arsye pas tërheqjes, a ka ndonjë strategji njëherë?

III. Vrasja e shënjestruar e rangut të lartë e një gjenerali iranian: një strategji daljeje e SHBA-ve apo një shteg daljeje për rikthimin e trupave në terren?

IV. Me pamjen aktuale mbi dinamikën e fuqisë gjeopolitike në Lindjen e Mesme, cili vend duket në një pozicion më të mirë?

V. Reflektime: Lojtari i pokerit kundrejt lojtarit të shahut - Çfarë lloj loje duket në vazhdim?

Referencat

I. Krijimi i koalicionit trepalësh Iran-Rusi-Turqi: kush ishte krijuesi i lojës?

Nëse hedhim një vështrim prapa në fillimin e luftës civile siriane në vitin 2011, lufta civile siriane konsiderohej dhe shihej thjesht si një konflikt lokal dhe i brendshëm sirian. Megjithatë, kur ISIL (Shteti Islamik i Irakut dhe Levantit) ose Daesh (siç i referohet bota arabe, për të mos e adresuar as si shtet, as si pasues të Islamit duke marrë parasysh mizoritë masive, gjenocidin dhe krimet kundër njerëzimit që subjektet e këtij shteti të vetëshpallur kanë bërë në emër të fesë) filloi të shfaqej në vitin 2014 pas marrjes së Mosulit nga forcat irakiane, me hien e restaurimit të Kalifatit të dikurshëm Islamik që shtrihej nga Afrika e Veriut deri në Azinë Qendrore, këmbanat e alarmit filluan të bien fort në Uashington, Bruksel dhe Moskë. Sëmundja siriane kishte pësuar një mutacion, dhe pa një ndërhyrje të menjëhershme ndërkombëtare, të gjithë rajonit të Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut (MENA) po i rrezikohej prekja nga ky virus pandemik ngjitës.

Vendi i parë që reagoi dhe ndërhyri ishin SHBA-të, të cilat u përpoqën të përforconin kufijtë irakianë dhe të fillonin një ofensivë kundër Daesh-it. Në formimin e strategjisë së saj, Shtëpia e Bardhë kërkoi të instrumentalizonte grupe të ndryshme kryengritëse në zonë që mund të luftonin kundër ISIL-it, si forcat opozitare të quajtura Forcat Demokratike të Sirisë (SDF) që kundërshtojnë regjimin Ba'ath të Asadit. Megjithatë, vendimtar për këtë strategji ishte grupi etnik i kurdëve që banojnë në të dy anët e kufijve sirianë, në Irak dhe në Turqi. Nevojiten edhe pak fjalë për të shpjeguar marrëdhënien amerikane me kurdët, sepse këta të fundit janë bërë një faktor vendimtar në rezultatin e luftës, si dhe në atë që do të vijë pas saj.

Përdorimi i kurdëve thjesht si instrumente për të avancuar agjendat shtetërore është përdorur nga SHBA edhe më parë, dhe jo vetëm por së bashku me Iranin, nëse kthehemi në vitet 1970. Siç konfirmojnë raportet e deklasifikuara të CIA-s, SHBA mbështeti kurdët në Irak në vitet 1972-1975 me kërkesë të drejtpërdrejtë të Shahut iranian Pahlavi në atë kohë, dhe sapo qeveria irakiane ra dakord për një zgjidhje të favorshme për Iranin, mbështetja për kurdët u ndërpre dhe të gjithë kurdët u lanë në mëshirën e regjimit të Sadam Huseinit.[1] Në fakt, kurdët ishin në prag të një marrëveshjeje të përshtatshme për autonomi kufitare me Bagdadin në atë kohë, kur Pentagoni këshilloi udhëheqësin e tyre Mustafa Barzani të refuzonte ofertën, sepse përndryshe kjo nuk do të kënaqte Teheranin, duke konfirmuar edhe një herë se grupi etnik ishte thjesht një "mjet i dobishëm për dobësimin e potencialit të [armikut të aleatit tonë] për aventura ndërkombëtare."[2] Në fakt, Sekretari i Shtetit i SHBA-ve në atë kohë, Henry Kissinger, as nuk iu përgjigj lutjes së Barzanit që kërkonte ndërhyrje humanitare të SHBA-ve pasi u tërhoq ndihma dhe u mbyllën të dy sytë para përmbysjes së përgjakshme në pushtet të Sadam Huseinit. [3] Kissinger citohet të ketë thënë: "veprimi i fshehtë nuk duhet të nhatërrohet me punën misionare."[4]

Shpjegimi i kësaj pjese të historisë do të ndihmojë për të shpjeguar më vonë marrëdhënien aktuale të dobët kurdo-amerikane. Për më tepër, kjo marrëdhënie e pabesueshme përbën thembrën e Akilit se si ky moment u shfrytëzua nga një udhëheqës tjetër për të bërë një marrëveshje të re, konkretisht Putin.

Në vitin 2015, pas ndërhyrjes së SHBA-ve, Kremlini u alarmua se përhapja e ndikimit amerikan në rajon do të konsolidohej më tej duke rrëzuar regjimin e Asadit dhe duke mbështetur forcat opozitare, prandaj vendosi të ndërhynte pas një kërkese zyrtare nga Asadi. Moskës i mjaftuan "Pranverat Arabe" në MENA, dhe ishte e dyshimtë se edhe Revolucioni i Maidanit në Kiev ishte një tjetër tentativë perëndimore për të nxjerrë Ukrainën nga orbita e Kremlinit. Kështu operacionet ruse filluan me një mbështetje masive ajrore duke bombarduar pozicionet e ISIL-it fillimisht, dhe më pas shënjestruan edhe grupet militante opozitare qeveritare siriane. Kjo vazhdoi deri më 24 nëntor 2015 kur F16-at turq nën komandën e drejtpërdrejtë të Presidentit Erdogan rrëzuan një Su-24 rus pranë kufijve të saj ajrorë tokësorë.[5] Pas këtij incidenti ndërkombëtar, nisi një pikë kthese në koalicionin e SHBA-ve. Le të kthehemi tani në pozicionin turk në rajon.

Deri në incidentin e Su-24, Turqia ishte e rreshtuar me SHBA-të si një vend anëtar i NATO-s, dhe po asistonte lokalisht forcat opozitare arabe sunite vetëm duke goditur kryengritësit kurdë pranë kufijve të saj duke shkatërruar bazat e tyre. Është pikërisht në këtë pjesë që Putin kthen vëmendjen e tij, duke u afruar më shumë me Teheranin, dhe duke ofruar më shumë mbështetje ndaj kurdëve, ndërsa udhëzonte Asadin të premtonte një territor autonom të zonave të banuara nga kurdët nën Kushtetutën e Re Federale Siriane. Kjo ishte absolutisht një goditje e drejtpërdrejtë për Ankaranë. Turqia ka qenë një lojtar rajonal i fuqisë neutrale, duke luajtur rolin paqetues në kohë krizash gjatë Luftës së Ftohtë, veçanërisht duke ndërmjetësuar midis izraelitëve dhe armiqve të tyre arabë. Pas luftës civile siriane, Ankaraja kërkoi të mbështeste forcat arabe sunite që qëndronin me rebelët kundër regjimit të Asadit, duke u bashkuar kështu me koalicionin e udhëhequr nga SHBA.

Sidoqoftë, pas ndërhyrjes ruse dhe shfaqjes së luftës kundër Daesh-it, qëllimi kryesor i Ankarasë u fokusua menjëherë në privimin e kurdëve, të ndodhur brenda territorit të saj, për t'u dakorduar dhe fituar pozicion me homologët e tyre kurdë në Siri (të cilëve, siç do të shpjegohet në temën tjetër, iu premtua autonomi lokale në këmbim të mbështetjes së tyre pro-Asad gjatë luftës civile dhe dhënies fund mbetjeve të ISIL-it në rajon), si dhe për të krijuar një urë të drejtpërdrejtë për lidhjen dhe ushtrimin e ndikimit mbi arabët sunitë.[6] Ndonëse këto qëllime e vunë Ankaranë në përplasje totale me partnerët e tjerë të NATO-s, Erdogan është ankuar gjithmonë për partnerët që nuk marrin parasysh interesat e Turqisë, duke iu referuar në mënyrë të natyrshme asaj që përbën makthin turk: një shpërthim total dhe rebelim të Kurdistanit në rajon, duke kërkuar autonomi ose edhe më keq, sovranitet total nga Turqia. Nën frika të tilla, Erdogan nisi një operacion të gjerë ushtarak me emrin e koduar "Dega e Ullirit" gjatë shkurt-marsit 2018 kundër kurdëve sirianë me bazë në pjesët verilindore të Sirisë, me shumë media ndërkombëtare që raportuan spastrim etnik dhe shkelje të tjera të të drejtave të njeriut. Skenari ishte një lëvizje oportuniste nga Erdogani, duke marrë parasysh se kurdët në këtë zonë (Afrin) ishin pjesë e forcave të SDF dhe ishin kundër luftës së Asadit, duke qenë kështu një aleat edhe i SHBA-ve. Një situatë e tillë krijoi (përsëri) shenjën e parë të mosbesimit nga kurdët ndaj Shtëpisë së Bardhë.[7] Në të njëjtën kohë, koalicioni i udhëhequr nga SHBA po tregonte edhe shenjat e para të çarjeve për shkak të kostove të larta të ruajtjes së një aleance me një vend tjetër anëtar i cili konsideron palë të ndryshme në konflikt si terroristë dhe kërcënim ekzistencial brenda vendit (Njësitë e Mbrojtjes së Popullit, që përfaqësojnë kurdët sirianë që është organizata paralele e PKK-së në Turqi).[8]

Në këtë pikë, pas incidentit të avionit, Putin padyshim shfrytëzoi momentin në avantazh të tij duke lëvizur për të forcuar bashkëpunimin e tij dypalësh me Teheranin në luftën kundër ISIL-it, dhe për sigurimin e stabilitetit dhe paqes në rajon. Përveç kësaj, Putin arriti me sukses të bënte një marrëveshje me Presidentin Erdogan për dorëzimin e Sistemit të ri të Raketave të Mbrojtjes Ajrore S400 në dhjetor 2017[9], duke shkaktuar në këmbim një çarje të mëtejshme të Turqisë me SHBA-të dhe NATO-n në përgjithësi. Si hakmarrje, SHBA pezulloi dorëzimin e F-35 si dhe pjesëmarrjen e Turqisë në prodhimin e zinxhirit furnizues të programit F-35. Në këtë moment, e kthejmë vëmendjen tonë në shpjegimin e pozicionit iranian në rajon.

Që nga viti 1979, Irani ka qenë aleat me Sirinë në frontin e luftërave me prokurë kundër Arabisë Saudite dhe Irakut, megjithëse ndanin të njëjtën ideologji partitike të Ba'ath në atë kohë. Përveç kësaj, përmes Damaskut, Teherani është në gjendje të operojë dhe të shtrijë mbështetjen e tij më tej te shiitët libanezë dhe Hezbollahu, po ashtu në Palestinë përmes Hamasit për të minuar ndikimin e Izraelit në rajon.[10] Irani, duke qenë në spektrin tjetër të botës arabe dhe mbrojtës i myslimanëve shiitë, me anën tjetër të udhëhequr nga Arabia Saudite për të gjithë sunitët, ka një histori të gjatë sherresh dhe luftimesh për supremaci në botën islame dhe ndikim në MENA. Në luftërat me prokurë që janë sponsorizuar nga A. Saudite dhe Irani, ky i fundit pati sukses në imponimin e një regjimi miqësor në Oman në vitin 1971, kur Sulltan Qaboos u ndihmua nga Shahu i atëhershëm Reza Pahlavi për të rrëzuar babanë e tij (Sulltan Said bin Taimur) i cili ishte i lidhur më shumë me Irakun dhe A. Saudite.[11] Sulltan Qaboos do të ngrihej për t'u bërë një nga mbajtësit më eminentë të balancës dhe ndërmjetës i ndershëm në rajon deri më sot, ku në kohë krizash çdo udhëheqës nga Azia Qendrore deri në Afrikë do të mbështetej te Sulltani i Omanit për të zbutur tensionet dhe për të zgjidhur mosmarrëveshjet në mënyrë paqësore. Sidoqoftë, Sulltani i moshuar Qaboos ka krijuar ankth dhe shqetësim të justifikuar midis udhëheqësve bashkëkohorë të rajonit lidhur me pasardhësin e tij dhe nëse do të mbahet e njëjta politikë neutraliteti, dhe se kush do të thirret për të zbutur tensionet në kohë krizash.[12] Logjikisht, Irani ka shtrirë mbështetjen e tij në favor të forcave qeveritare të Asadit në konfliktin sirian, ndërsa dinastia vahabite në Riad ndoqi shembullin e aleatit të saj amerikan në ofrimin e ndihmës për forcat rebele që luftonin kundër Asadit. Megjithatë, strategjia iraniane në mbështetjen e kurdëve shiitë nuk është t'u sigurojë atyre një pavarësi të plotë, pasi kjo do të mundësonte një pushtim turk, por më tepër t'i stabilizojë ata nën Damaskun me një autonomi të konsiderueshme lokale.[13] Në anën tjetër të frontit, mbështetja e sauditëve për grupet rebele (forcat opozitare të Asadit) vazhdoi deri në ndodhjen e një ngjarjeje tjetër të rëndësishme në fund të vitit 2018, të shpjeguar më poshtë.

Ndryshimi i kundërt në Politikën e Jashtme Saudite erdhi me vrasjen e Jamal Khashoogi, një gazetar disident saudit me shtetësi amerikane i kontraktuar nga The Washington Post në SHBA. Vrasja ndodhi më 2 tetor 2018, në konsullatën saudite në Stamboll, Turqi. Shumë polemika u përhapën rreth lajmit në atë kohë, por ndërsa autoritetet turke filluan të gërmonin më thellë në rastin nën mbikëqyrjen speciale të Presidentit Erdogan, në fund të shtatorit 2019, Princi i Kurorës Saudite Mohammed bin Salman pranoi publikisht përgjegjësinë për vdekjen e Khashoogi-t "sepse ndodhi nën vëzhgimin e tij". Sidoqoftë, ai mohoi të kishte qenë i përfshirë ose ta kishte urdhëruar atë, duke iu referuar skuadrës së vdekjes "Tigrat" e përbërë nga 15 agjentë të Shërbimit Sekret Saudit që u gjetën të përfshirë në vrasje.[14] Ndërsa hetimet ishin në vazhdim, pas një takimi të drejtpërdrejtë midis Princit Salman me Presidentin Trump, udhëheqësi amerikan nxitoi të deklaronte mbështetjen e tij për Princin, dhe pavarësisht raporteve nga Agjencia e OKB-së për të Drejtat e Njeriut, autoriteteve turke si dhe FBI-së, Presidenti Trump vuri veton ndaj rezolutës së miratuar tashmë në Kongresin e SHBA-ve nga të dyja dhomat që kërkonte t'i jepte fund ndihmës ushtarake të SHBA-ve për luftën e A. Saudite në Jemen.[15] Me sa duket, Presidenti Trump u soll thjesht si një biznesmen duke mbetur besnik ndaj parimit të tij "Amerika e para", pasi duke kërkuar të shpëtonte Princin Salman, në fakt po kërkonte një marrëveshje të re me Riadin dhe Abu Dhabin për shitjen e F-35.[16] Megjithatë, pas vrasjes së Khashoggit, ndërsa hetimet turke ishin (dhe janë ende) në vazhdim, A. Saudite filloi të tërhiqte linjat e furnizimit dhe mbështetjen me armatime ndaj rebelëve në Siri, duke u mundësuar forcave turke një fushëbetejë të hapur kundër kurdëve në rajon, po ashtu për të marrë udhëheqjen sunite në MENA.

Deri më tani, në koordinim me këshilltarët dhe forcat ruse dhe iraniane, Damasku forcoi në mënyrë vendimtare pozicionin e tij dhe fitoi pothuajse të gjitha territoret e humbura nga ISIL, dhe po ashtu përparon në rimarrjen e shumicës së qyteteve të rebeluara. Ishte padiskutim Moska ajo që shfrytëzoi momentin pas një incidenti i cili kërkohej vetëm për të ngrirë marrëdhëniet dypalëshe midis Rusisë dhe Turqisë, por me sa duket pati efekte më të gjerë e të thella. Ishte Vladimir Putin ai që kompensoi menjëherë lëvizjen, duke ndryshuar tërësisht Politikën e Jashtme në Lindjen e Mesme duke u bërë krijuesi i lojës për koalicionin e ri midis Rusisë, Iranit dhe Sirisë. Përpara se të shpjegojmë se si Turqia u absorbua në këtë linjë, së pari është e nevojshme të kalojmë në temën tjetër ku do të shpjegohet Politika e Jashtme amerikane në rajon, dhe vendimi i Administratës Trump për të tërhequr trupat e saj në rajon.

II. Vendimi i Administratës Trump për tërheqje: a ka ndonjë arsye pas tërheqjes, a ka ndonjë strategji njëherë?

Kur Administrata Bush vendosi të hynte në Irak në vitin 2003, kritikët vunë në dukje se kishte një mungesë strategjie se si të dalin. Administrata Obama u kritikua më vonë në vitin 2014 kur për vendosjen e kufijve të "vijës së kuqe" ndaj Asadit për përdorimin e armëve kimike dhe mosndërmarrjen e asnjë veprimi më vonë[17], duke dobësuar kështu besueshmërinë e Pentagonit në realizimin e kërcënimeve të tyre. Me fjalë të tjera, Obama trashëgoi një situatë të dobët në Irak pasi Bush fitoi betejën e luftimit në terren, por humbi luftën për demokraci dhe stabilitet në rajon. Obama nuk hyri në Siri, megjithëse ishte i prerë që regjimi i Asadit (duke e quajtur atë Kasapi i Damaskut) t'i vinte fundi. Megjithatë, duke i munguar një strategji e qartë në stabilizimin e rajonit dhe daljen nga vendi, Shtëpia e Bardhë nën Administratën Obama kuptoi se një Irak i dytë do të ishte një tjetër tullë e paqëndrueshme në enigmën e Lindjes së Mesme.[18] Administrata Trump përkundrazi, trashëgoi nga Administrata Obama luftën në vazhdim kundër ISIL-it dhe konfliktin sirian, si dhe "Luftën kundër Terrorit" të shpallur nga Administrata Bush në vitin 2001. Gjithsesi, në çfarë rrethanash vendosi Administrata Trump të tërhiqte trupat amerikane nga Siria?

E vetmja përgjigje për gjetjen e vendimit të Trumpit, është nëse ndjekim trajektoren e ngjarjeve të mbuluara tashmë në temën e parë. Funksioni linear tregon përsëri faktorin kurd si variablin e varur brenda ekuacionit sirian. Më 6 tetor 2019, pas një telefonate të drejtpërdrejtë me Presidentin Erdogan, Donald Trump mori [një tjetër krahas shumë vendimeve të konsideruara si] vendim kontrovers të Politikës së Jashtme për të nxjerrë trupat amerikane nga pjesët verilindore të Sirisë, pikërisht ato zona që banohen kryesisht nga kurdët. Kjo erdhi si rezultat i Bisedimeve të Astanës që prej janarit 2017, të iniciuara nga Presidenti Putin për të krijuar koalicionin e ri midis Rusisë dhe Iranit, me qëllimin për t'i dhënë fund konfliktit dhe për të rivendosur rendin dhe stabilitetin në të gjithë rajonin, si dhe për të minuar Turqinë në hakmarrje për rrëzimin e Su-24. Analistët në atë kohë nuk ishin të sigurt se pse Putin po merrte një rol aq aktiv në këtë pjesë të botës, duke hyrë në një aventurë të re të kushtueshme e në dukje të pafundme, vetëm për të siguruar ndoshta një bazë detare në Detin Mesdhe (Tartus), që konsiderohej një fitim shumë i vogël për një ndërmarrje kaq të madhe, përveçse nëse ai po planifikonte të projektonte më tej ndikimin rus në rajon.[19] Gjithsesi, Trump vendosi të japë në heshtje "dritën jeshile" për Erdoganin, dhe këtë vendim nuk është çudi që u konsiderua nga shumë analistë dhe studiues si një tradhti sakrilegjike ndaj kurdëve.[20]

Udhëheqës të tjerë gjithashtu e interpretuan këtë si një tjetër shenjë dobësie nga SHBA-të për të luajtur rolin e rojtarit të botës. Ajo që pasoi, më 9 tetor 2019, ndoshta pasi dëgjoi raportet e këshilltarëve të tij dhe frikën se Turqia do të përsëriste operacionin e saj "Dega e Ullirit" (në 2018), tani me emrin e koduar "Operacioni Burimi i Paqes", dërgoi letrën famëkeqe që ende sot po bën xhiron e rretheve diplomatike në botë, lidhur me stilin trumpist dhe "mirësjelljen diplomatike" në të shkruar.[21] Raportet dolën të vërteta, pasi në të njëjtën datë Erdogani kishte autorizuar një tjetër fushatë sulmesh bombarduese për të dëbuar kurdët më tej me 30 km, duke synuar të krijonte një linjë të sigurt kordoni. Trump dërgoi menjëherë Zëvendëspresidentin Pence dhe Sekretarin e Shtetit Pompeo për bisedime në Ankara. Situata ishte e tensionuar, deri në pikën kur Rusia zgjodhi të forconte pozicionin e saj ndaj Turqisë. Vakumi i krijuar nga tërheqja e SHBA-ve, ofroi mundësi të bollshme për Kremlinin që të ndërhynte në mënyrë që të patrullonte zonën e sigurt, duke ndaluar luftimet e mëtejshme midis luftëtarëve kurdë të SDF (kujtesë: Forcat Demokratike Siriane) dhe turqve, dhe po ashtu duke forcuar pozicionin rus si ndërmjetës i ndershëm midis të gjitha palëve.[22] Udhëheqësit e kurdëve nga ana tjetër, duke nuhatur atë që ka thënë Marksi se historia priret të përsëritet së pari si tragjedi dhe më pas si farsë, nxituan vetë për të nënshkruar një marrëveshje me qeverinë siriane dhe të fitonin mbrojtjen e tyre si dhe atë të rusëve.[23] Marrëveshja e radhës midis Erdoganit dhe Putinit u arrit në Soçi më 22 tetor 2019, për patrullimin e përbashkët të zonës së sigurisë prej 30 km, duke i shtyrë kurdët më tej në jug.[24]

Rezultati? Përballja me vendimin për tërheqje nga Administrata Trump në tetor 2019 për të nxjerrë të gjitha trupat amerikane përveç pak prej tyre, në mënyrë që të ruajnë vetëm infrastrukturën e naftës në disa zona siriane, duket se ka një "strategji daljeje" të qartë ndonëse i mungon çdo arsye pas saj pavarësisht përballjes me kritika për të qenit i pranishëm vetëm për hatër të arit të zi. Edhe realistët nuk mund t'u përgjigjen të gjitha pyetjeve që lindin nga një vendim i tillë: ndërkohë që realistët mund të mbrojnë rolin defensiv që po marrin SHBA-të për të kursyer kostot, jetët e ushtarëve të SHBA-ve, dhe luftimin për një konflikt të pafund pa një objektiv strategjik të përcaktuar për Pentagonin, tërheqja aktuale ka krijuar probleme të reja si humbja e besueshmërisë së SHBA-ve si aleat, përshkallëzimi i konfliktit për shkak të vakumit të krijuar nga mungesa e pranisë së saj dhe dinamikat e brendshme që vijnë nga ajo lëvizje, nga fuqitë e tjera që kanë ndërhyrë, duke humbur kështu ndikimin e saj në zonë në një shkallë të shumëfishuar. [25] Nga ana tjetër, çmimi që paguan SHBA-të për të ruajtur ndikimin e tyre përveç investimit të 5 viteve Politike të Jashtme në rajon, ishte më shumë në hedhjen e furnizimeve për luftëtarët e SDF të cilët kanë humbur 11,000 jetë,[26] në kontrast me 1000 trupa të SHBA-ve të caktuara për të operuar në Siri, duke punuar më shumë si operative mbështetëse dhe trajnuese për SDF.[27] Për më tepër, realistët duhet të marrin parasysh edhe imazhin e administratës aktuale të Shtëpisë së Bardhë në sytë e udhëheqësve të tjerë oportunistë që kërkojnë të përfitojnë në zona të tjera konflikti ku Amerika ka ende prani dhe luan rolin e rojtarit, si gadishulli korean, Ballkani, Paqësori që mban nën kontroll ngritjen e Kinës dhe garanton interesat e Japonisë etj. Besueshmëria është një faktor i fuqishëm në zhvillimin e politikës së jashtme, veçanërisht kur jeni një superfuqi, dhe duke marrë parasysh botën e sotme e cila është shndërruar në qendra multipolare, ku fuqitë rajonale po luftojnë për më shumë ndikim dhe prestigj, një humbje e besueshmërisë mund të inkurajojë fuqitë rajonale të ndërmarrin veprime të paprecedenta që mund të mos kënaqin interesat e Amerikës dhe aleatëve të saj.

E gjithë kjo ka çuar në një Politikë të Jashtme të pagëzuar kohët e fundit me tone sarkastike si "ambiguiteti strategjik".[28] Sidoqoftë, ndoshta Administrata Trump vendosi të "ripërziente letrat" përsëri me një tjetër veprim të guximshëm që surprizoi botën, i analizuar shkurtimisht në temën tjetër përpara se të kalojmë në seksionin tonë të dytë i cili do të ofrojë përgjigje drejtpërdrejt për titujt e këtij punimi.

III. Vrasja e shënjestruar e rangut të lartë e një gjenerali iranian: një strategji daljeje e SHBA-ve apo një shteg daljeje për rikthimin e trupave në terren?

Në mëngjesin e 3 janarit 2020 bota u zgjua me lajmin blic të vrasjes së një gjenerali iranian të rangut të lartë. Ajo që kishte ndodhur ishte se tre raketa dronësh të SHBA-ve të komanduara sulmuan një eskortë makinash pikërisht jashtë perimetrit të aeroportit ndërkombëtar të Bagdadit. Shënjestra kryesore nuk ishte një terrorist i zakonshëm, por Komandanti i Përgjithshëm i Njësisë Speciale të Forcave Quds të Korpusit të Gardës Revolucionare të Iranit, Gjeneral-Majori Qassem Soleimani. Krijimi i kësaj njësie speciale u projektua që kur Ajatollahu Khomeini erdhi në pushtet, me qëllimin për të eksportuar shpirtin revolucionar islamik iranian jashtë vendit në Lindjen e Mesme, duke krijuar kontakte dhe mbështetur grupe paraushtarake në mënyrë klandestine. Dhe jo rastësisht, së bashku me viktimat e tjera, VIP-i i dytë ishte edhe udhëheqësi i milicisë irakiane Abu Mahdi al-Muhandis, komandant i grupit Kataib Hezbollah i financuar nga Irani, i cili bëri sulmet në ambasadën e SHBA-ve dhe shumë bastisje të tjera të udhëhequra kundër trupave të SHBA-ve, dhe për të cilat SHBA ndërmorën bastisjet në dhjetor 2019 që nga ana e tyre shtynë irakianët të protestojnë dhe të sulmojnë fortifikimin e Ambasadës në fund të dhjetorit 2019. Viktima e tretë ishte dhëndri i Soleimanit, i cili ishte anëtar i Hezbollahut libanez.[29] Qartësisht, goditja ishte një goditje ari për SHBA-të.

Ndërsa Soleimani konsiderohet personi i dytë më i rëndësishëm dhe më i fuqishëm në Teheran pas Khomeinit, ai shihej si një faktor destabilizues dhe një kërcënim për rendin ndërkombëtar sipas Shtëpisë së Bardhë dhe aleatëve të saj, për shkak të operacioneve të tij klandestine me Forcat Quds. Uashingtoni e bëri atë përgjegjës sipas fjalëve të Trumpit "drejtpërdrejt dhe tërthorazi për vdekjen e miliona njerëzve." Ndërsa politikëbërësit gjakftohtë mund të kuptojnë domosdoshmërinë e ndërmarrjes së një veprimi të tillë të guximshëm nga Pentagoni nën pretekstin e mbrojtjes së SHBA-ve, nga ana tjetër ka një debat të madh mbi natyrën e kësaj vrasjeje të shënjestruar. Duke mos qenë një aktor jo-shtetëror, por një figurë e lartë politike e një shteti tjetër, është normale që MPJ e Teheranit të sulmonte me furi SHBA-në për kryerjen e një akti terrorizmi. Kjo vë në pikëpyetje programin e shënjestrimit me dron për zbehjen e linjave dhe mosdallimin midis luftëtarëve jo-zyrtarë që nuk i nënshtrohen Konventës së Gjenevës, dhe atyre zyrtarë.[30] Ndërkohë që ka tensione të mëdha në kohën e shkrimit dhe frikë për përshkallëzime në një konflikt të drejtpërdrejtë të hapur, pasi Irani deklaroi se do të hakmerrej për vrasjen e komandantëve të tij, pyetja që ngrihet këtu është pse në këtë moment administrata Trump urdhëroi një veprim aq të guximshëm? Cilat janë implikimet që vijojnë më pas?

Atentati ose vrasja (varet se si njeriu dëshiron ta kornizojë duke ndjekur ose natyrën politike ose ligjshmërinë e urdhrit), ndonëse ishte një lëvizje surprizë nga Shtëpia e Bardhë, ishte tashmë disi e pritshme. Më herët, Trump kërcënoi Teheranin duke e akuzuar hapur për orkestrimin e sulmeve në Ambasadën e SHBA-ve në Bagdad në fund të dhjetorit 2019.[31] Megjithatë, në shumë raste Trump deklaroi se do të tërhiqte trupat e SHBA-ve nga rajoni, përkundrazi deri më 1 janar 2020 ai urdhëroi dislokimin e 750 trupave shtesë në Lindjen e Mesme për t'u shtuar në 14,000 trupat e SHBA-ve që operonin tashmë në rajonin e Gjirit që nga maji 2019.[32] Pra, në vend që të tërhiqej, Shtëpia e Bardhë në fakt vendosi të dërgonte edhe më shumë trupa brenda.

Një tjetër faktor i rëndësishëm për t'u konsideruar është lidhja e Gjeneralit Soleimani në dinamikën e fuqisë së rajonit. Gjeneral-Majori Qassem Soleimani ishte nën vëzhgimin e SHBA-ve që nga viti 2011 në Siri, duke udhëhequr bordin këshillimor të Ushtrisë Siriane për shtypjen e protestave, më pas duke luajtur një rol të spikatur edhe në Irak në organizimin e forcave kundërshtare të SHBA-ve. Shtëpia e Bardhë kishte mbledhur informacione dhe e kishte përcaktuar Soleimanin si trurin pas strategjisë së Iranit në Siri.[33] Për më tepër, Gjenerali kishte vizituar Moskën në vitin 2015 për t'u takuar dhe diskutuar me zyrtarët rusë për një ndërhyrje të mundshme të përbashkët në Siri. ky udhëtim vërtetoi dyshimet e Shtëpisë së Bardhë se Soleimani ishte bërë truri i strategjisë së Iranit në të gjithë MENA-n.[34]

Duket se Soleimani po manovronte më mirë se Shtëpia e Bardhë në luftërat me prokurë rreth teatrit të operacioneve të Lindjes së Mesme. Një takticien i shkëlqyer dhe një strateg i ashpër në ndërmarrjen e veprimeve dhe llogaritjen e çdo lëvizjeje para dhe pas, Gjenerali iranian ishte qartësisht mburoja kryesore për zgjerimin e ndikimit shiit përtej kufijve iranianë, nga Iraku deri në Siri dhe Liban. Me sa duket, nëse Shtëpia e Bardhë ka probleme me një Putin në anën tjetër të Atlantikut, tani imagjinoni nëse një satelit i dytë i Putinit që demonstron të njëjtën mendësi, do të vinte në pushtet në qendër të Lindjes së Mesme dhe Azisë, duke zëvendësuar Khomeinin pas vdekjes së tij. Megjithatë, argumentet e kritikëve të SHBA-ve kundër Administratës Trump duhet gjithashtu të merren parasysh. Disa studiues dhe kundërshtarë politikë vendas, padyshim goditën Shtëpinë e Bardhë duke i kujtuar Trumpit të njëjtën akuzë që ai i drejtoi Obamës në vitin 2011, për hapjen e një lufte kundër Iranit për t'u rizgjedhur.[35] Nuk ka nevojë për shumë koment këtu, meqenëse historia ka vërtetuar në disa raste pikën që liderët, për të qëndruar në pushtet, nuk hezitojnë të krijojnë konflikte jashtë vendit për të mbledhur mbështetje brenda vendit.

IV. Me pamjen aktuale mbi dinamikën e fuqisë gjeopolitike në Lindjen e Mesme, cili vend duket në një pozicion më të mirë?

Pas analizës së gjatë të mbuluar në seksionin e parë, ku shqyrtuam tre faza të rëndësishme që kanë ndryshuar të gjithë teatrin e operacioneve në Lindjen e Mesme, tani kalojmë të shpjegojmë shkurtimisht se çfarë është fituar nga secila fuqi kryesore pjesëmarrëse.

Së pari, Siria padyshim është në një pozicion më të mirë, duke marrë parasysh se ISIL është pothuajse plotësisht i shkatërruar, pjesa tjetër e luftës është kundër forcave opozitare të Asadit. Në atë pozicion, Asadi ka mbijetuar për të qëndruar në pushtet, falë ndihmës vendimtare të marrë nga Putini. Me ndërhyrjen ruse, rryma e luftës u kthye në favor të Asadit, dhe duke pasur edhe mbështetjen e Iranit, ka mbledhur ndihmën e të gjithë kurdëve sirianë që kanë bërë pjesën më të madhe të luftimeve në eliminimin e luftëtarëve të ISIL-it. Asadi, pas ndërmjetësimit të Putinit dhe udhëzimeve nga Teherani, arriti të bënte një marrëveshje me kurdët, ndonëse kjo ka krijuar panik në Ankara. Sidoqoftë, Damasku ka forcuar pozicionin e tij brenda vendit dhe forcat e qeverisë kanë rimarrë qytetet kryesore dhe kështjellat e dikurshme të Asadit.

Turqia, duke filluar me rrëzimin e avionit në vitin 2015, filloi një kthesë 180 gradë (U-turn) në Politikën e saj të Jashtme në Lindjen e Mesme, duke u afruar më shumë me koalicionin e udhëhequr nga Rusia bashkë me Iranin. Arsyeja kryesore qëndron përsëri te faktori kurd. Ndërkohë që partnerët turq në NATO, SHBA-të, mbështetën aktivisht kurdët, kjo e pakënaqi Ankaranë në shumë raste. Momenti erdhi kur Erdogani ishte i bindur për të zbutur tensionet edhe me Putinin pas rrëzimit të Su-24, dhe u bind për të blerë sistemin e raketave të mbrojtjes ajrore S400 nga Rusia. Kjo shkaktoi humbjen e marrëveshjes së F35 me SHBA-të, duke e shtyrë Ankaranë drejt një marrëveshjeje të mundshme të ardhshme me Rusinë për blerjen e avionëve Su-35.[36] Situata turke është shumë ambivalente, meqenëse Erdogani ka nisur dy operacione që kanë luftuar drejtpërdrejt kurdët në Siri. Marrëveshja e fundit me SHBA-në nuk do të thoshte asgjë pasi zona e sigurisë prej 30 km ishte imponuar tashmë, ndërsa marrëveshja me rusët për të patrulluar bashkërisht zonën në fakt rikonfirmon se Ankaraja po manifeston më shumë besim ndaj Moskës si krijuesja kryesore e lojës në rajon, dhe më pak ndaj Uashingtonit që prej asaj kohe deklaron se do të tërhiqet. Karta kurde megjithatë mbetet një kartë vdekjeprurëse në duart e Moskës. Sidoqoftë, Erdogani, duke pasur monopolin total në zbulimin e të vërtetës së vrasjes së Khashoggit përmes hetimeve, vazhdimisht i kujton Princit Saudit Salman se fati i tij është i lidhur me vullnetin e tij. Turqia padyshim duket se ka lartësuar pozicionin e saj në Botën Islame, duke zëvendësuar A. Saudite në këtë moment si pika qendrore për të gjithë pasuesit sunitë.

Irani nga ana tjetër, ka shfaqur aftësi të larta dhelpërie dhe maturi në Politikën e vet të Jashtme, duke minuar vazhdimisht lojën e Uashingtonit në rajon përmes operacioneve të fshehta dhe mbështetjes së drejtpërdrejtë ndaj grupeve të tij satelitore. Në Siri, Teherani mbështet kurdët shiitë brenda SDF-së, dhe ka qenë i interesuar për të arritur marrëveshjen përfundimtare në koordinim edhe me Moskën, për bindjen e forcave kurde që t'u bashkohen forcave qeveritare të Asadit. Ndonëse kjo mbështetje ndaj Asadit dhe grupeve të tjera që luftojnë kundër koalicionit të udhëhequr nga SHBA ka sjellë më shumë tensione midis Teheranit dhe Uashingtonit, ky i pari duket se aktualisht ka marrë avantazhin në betejën e legjitimitetit në mediat ndërkombëtare. Me zig-zaget e Politikës së Jashtme të Trump-it dhe urdhrin e drejtpërdrejtë të goditjes së një zyrtari iranian me vrasje të shënjestruar, Irani kishte një kauzë kundër SHBA-ve tani për të hakmarrë gjeneralin e tyre. Shumë vende të tjera, përfshirë Rusinë, Libanin, Sirinë etj. e kanë dënuar vrasjen duke e cilësuar atë si një atentat të drejtpërdrejtë politik, duke bërë që SHBA të duken me terma jo më pak të barabartë se ISIL. Sidoqoftë, lajmet më të fundit të rrëzimit të Fluturimit 752 të Boeing-ut në afërsi të Teheranit, kanë dëmtuar imazhin e Iranit. Së pari, Irani e mohoi dhe pretendoi se përplasja ishte për shkak të gabimeve mekanike të avionit, por pas hetimeve të mëtejshme dhe informacioneve të dala nga inteligjenca e SHBA-ve, Teherani pranoi hapur se ishte një gabim njerëzor në sistemin e mbrojtjes raketore Tor të Iranit (i blerë nga Rusia) i cili vendosi të lëshonte raketën pasi avioni po shfaqej si një raketë kruz në sistemin e softuerit, dhe operatori ishte i bllokuar.[37] Pritet të dalin më shumë nga hetimet, veçanërisht pasi ky incident vjen minuta pasi Teherani lëshoi një bateri raketash paralajmëruese të drejtuara në afërsi të bazave ushtarake irakiane që mbanin trupa të SHBA-ve, si hakmarrje për vrasjen e Gjeneralit Soleimani.[38] Duket si një koincidencë mahnitëse që kjo tragjedi ndodhi në mes të tensioneve të larta midis Teheranit dhe Uashingtonit, menjëherë pas protestave në Bagdad, vrasjes së shënjestruar të Gjeneralit Soleimani, dhe premtimit për një përgjigje hakmarrëse nga Teherani. Kjo tragjedi padyshim ka lidhur duart e Teheranit për momentin, duke u përpjekur të justifikojë këtë gabim njerëzor dhe duke kërkuar falje ndaj Ukrainës dhe Kanadasë (shumica e pasagjerëve ishin qytetarë të këtyre vendeve). Sidoqoftë, njeriu mund të shohë një fat faustian brenda kësaj fatkeqësie, një tragjedi në përmasa të vogla, duke shmangur ose të paktën duke shtyrë një tjetër më të madhe që mund të ishte në përmasa biblike.

Kurdët, pasi u përballën me goditjen e parë pas shpine nga Turqia, dhe të dytën nga Administrata Trump për mosndërmarrjen e asnjë veprimi përveç fjalëve të thjeshta dhe kërcënimeve ndaj Erdoganit, arritën së fundmi të nënshkruanin një marrëveshje me Asadin, nën ombrellën e Moskës dhe Teheranit. Duke kujtuar tradhtinë nga Administrata Nixon në vitet '70, kurdët janë të vetëdijshëm se askush nuk mund të besohet, përfshirë rusët, të cilët për hatër të mbajtjes së turqve brenda orbitës së tyre, mund të heqin dorë nga karta kurde në çdo moment.

Rusia ka dalë padyshim në një pozicion më të mirë e më të lartë. Duke vendosur të ndërhynte në Siri në vitin 2015, ajo zhvendosi vëmendjen kryesore të botës nga kritikimi i konfliktit të saj në Ukrainë pas aneksimit të Krimesë. Putin i përdori kurdët pas rrëzimit të avionit të vitit 2015 nga turqit, duke deklaruar mbështetjen e Rusisë për ta dhe një autonomi në një shtet federal të pasluftës në Siri, duke i frymëzuar frikë Erdoganit dhe duke e bërë atë të rimendojë strategjinë e tij duke kërkuar falje zyrtare publikisht për rrëzimin e avionit rus në qershor 2016.[39] Pas faljes, Turqia nisi menjëherë operacionin "Mburoja e Eufratit" dhe hyri në veri të Sirisë, ndërsa Rusia mbylli të dy sytë dhe veshët nga deklaratat e saj të mëparshme ndaj kurdëve. Përveç kësaj, duke tërhequr zvarrë Administratën Trump të ndryshojë 180° Politikën e Jashtme të SHBA-ve nga rrëzimi i regjimit të Asadit drejt mbajtjes së tij në pushtet dhe mbajtjes së terrenit, Moska disi arriti të njollosë edhe Uashingtonin me gjakun e derdhur nga "kasapi i Damaskut", duke larguar kritikat e mbajtura deri më tani vetëm për ndihmën e saj ndaj tij.

Së fundi, por jo më pak e rëndësishme, SHBA nën Administratën Trump kanë shkaktuar pasiguri të mëdha në rajon me Politikën e tyre të Jashtme ambivalente. Qëllimet e saj strategjike janë kthyer drejt një qëndrimi defensiv, në uljen e kostove të ruajtjes së angazhimit të saj në rajon. Megjithatë, ato qëllime duken më shumë në nivelin taktik në teatrin e operacioneve të Lindjes së Mesme. Pasojat janë më të largëta në termat e implikimeve të gjera strategjike në Politikën e Jashtme, duke marrë parasysh humbjen e integritetit për Politikën e Jashtme të SHBA-ve, besueshmërinë ndaj ruajtjes së besnikërisë ndaj aleatëve të tyre. Fitorja kryesore për Shtëpinë e Bardhë nën Administratën Trump, lidhet me aftësinë për të tërhequr Rusinë në konflikt, duke krijuar një ndërmarrje të kushtueshme gjithpërfshirëse për rusët, së bashku me iranianët për të operuar dhe ofruar mbështetje për grupet e tyre të interesit në konflikt. Përsëri, këto janë qëllime taktike afatshkurtra që mund të tejkalohen në fund nga kundërshtarët e SHBA-ve që mund të kenë objektiva të qarta strategjike afatgjata në zonë. Sa i përket Uashingtonit, duke marrë parasysh oscilimet e tij zig-zag në tërheqjen dhe futjen e trupave, tregon një shenjë të qartë se Pentagoni nën administratën aktuale nuk ka qëllime strategjike afatgjata të qarta në MENA. Trump u përpoq të përdorte kartën kurde kundër Erdoganit pas marrëveshjes së çarjes së NATO-s me F-35 pas marrëveshjes S400 me rusët nga Ankaraja, duke e shtyrë këtë të fundit në një marrëveshje të mundshme të ardhshme për Su-35 me Moskën. Megjithatë, kurdët nuk u mashtruan këtë herë, duke nxituar të krijonin një marrëveshje të mirë me sirianët dhe rusët për t'u mbrojtur edhe nga sulmet kirurgjikale të Ankarasë, edhe nga heshtja e Uashingtonit. Trump padyshim zgjodhi të tërhiqej nga Siria, për të kënaqur Erdoganin duke i lënë duart e lira për të hyrë në territoret kurde. Të gjitha këto lëvizje përforcojnë pretendimin se makthi i Erdoganit është një front i bashkuar kurd. Problemi me taktikat godit-dhe-ik të SHBA-ve, është se po largon edhe miqtë apo aleatët ekzistues, si Irakun apo Izraelin. Ndonëse vrasja e Gjeneralit Soleimani mund të ketë lënë të kënaqur vetëm Jeruzalemin, përsëri politika e tërheqjes e SHBA-ve, duke e lënë Asadin nën ndikimin e Teheranit dhe Moskës, e ka bërë Netanyahun t'i afrohet Moskës dhe të anojë drejt Putinit. Putin duket një ndërmjetës më i besueshëm në lidhje me mbështetjen e Teheranit për grupe të ndryshme militante që janë cilësuar si organizata terroriste nga Izraeli, si Hezbollahu dhe Hamasi. Ndoshta edhe për fitime politike të brendshme, Netanyahu kërkoi edhe një herë të kërcënonte duke aneksuar pjesë të territoreve të Bregut Perëndimor ku jetojnë palestinezët, por çuditërisht ai u ftuar nga Putin për të diskutuar çështjet në Soçi në shtator 2019[40], jo nga Trump, duke treguar qartë se rusët e mbajnë avantazhin në dinamikën e fuqisë së rajonit.

V. Reflektime: Lojtari i pokerit kundrejt lojtarit të shahut - Çfarë lloj loje duket në vazhdim?

Në terma gjeopolitikë, kur një udhëheqës dhe ekipi i këshilltarëve shikojnë hartën, ata do të duhet të mendojnë gjithmonë në termat e strategjisë së madhe dhe taktikave të ndryshme si instrumente për vënien në lëvizje të strategjisë për të realizuar objektivat e shpalosura në tavolinë. Kështu, nëse njeriu do të dëshironte të krahasonte gjeopolitikën me një lloj loje bori, ka gjithmonë dy më eminentet dhe shpesh të deklaruarat: pokeri dhe shahu. Megjithatë, nëse njeriu shikon nga afër nivelin e lojës, nëse mendon për strategji, pokeri nuk ofron shumë opsione për lojtarin përveç elementit të surprizës, presionit dhe durimit për momentin e goditjes, pasi pjesa tjetër varet tërësisht nga fati i letrave. Madje, ato janë të gjitha të përdorshme vetëm një herë, pasi kundërshtari juaj ka aftësinë të mësojë dhe të gjurmojë veprimet tuaja në një skenar të ardhshëm duke përgatitur një terren mbrojtës. Shahu nga ana tjetër, ofron një shumëllojshmëri skenarësh në fushë dhe opsione të ndryshme për të njëjtën lëvizje. Për më tepër, ai mundëson lojtarin të mendojë në termat e taktikave dhe strategjive duke pasur një plan B, C e më shumë për çdo lëvizje duke u përpjekur të manovrojë më mirë se kundërshtari duke i llogaritur lëvizje të tilla paraprakisht. Sa më shumë llogaritje, aq më e mirë aftësia për të parashikuar dhe bërë një vendim racional e të balancuar mirë. Pra si përfundim, gjeopolitika padyshim ngjan më shumë me tabelën e shahut, ndërsa në nivelin taktik të teatrit të operacioneve, pokeri mund të jetë i dobishëm vetëm në taktika afatshkurtra. Pasi kemi gjetur emrin e lojës, më në fund vijmë në pjesën e fundit të këtij punimi, duke kërkuar t'i japim përgjigje titullit të dytë të këtij studimi, dhe të emërojmë se kush është lojtari i pokerit kundrejt lojtarit të shahut.

Ndërkohë që Trumpi filloi fushatën e tij presidenciale me qëllimin përfundimtar të nxjerrjes së Amerikës nga një luftë që nuk i takon, realiteti është se SHBA është ende atje. Për më tepër, oscilimet që Administrata Trump ka ndjekur në rajon në fakt as nuk meritojnë të krahasohen me pokerin, por më tepër me bowling të pastër. Në fillim, Trump izoloi SHBA-në nga aleatët e tjerë të NATO-s pasi bëri thirrje për më shumë përgjegjësi brenda aleancës për të ndarë barrat financiare, duke bërë kështu që disa vende të lëkunden në shprehjen e një zëri të unifikuar në çështjet kryesore të Politikës së Jashtme. Ndonëse ai mund të ketë të drejtë të kërkojë ndarjen e barrës financiare për mbajtjen gjallë të NATO-s, momenti që ai zgjodhi ishte i gabuar. Më pas, me një goditje, Trump tentoi të linte të gjitha kunjat (pins) në tokë për lojtarët e tjerë në dy raste. Së pari, duke deklaruar një tërheqje totale nga Siria, e cila përfundimisht dështoi për shkak të faktorit kurd që i dha një goditje besueshmërisë së SHBA-ve, momenti u shfrytëzua për të mbushur vakumin nga një lojtar tjetër (Putin/Rusia). Së dyti, vrasja e shënjestruar e një zyrtari të lartë që punon për një qeveri tjetër (Gjeneral Soleimani), ka shkaktuar më shumë pasiguri në rajon, duke kërkuar kështu edhe më shumë trupa të SHBA-ve për të fortifikuar terrenin në Irak (duke bërë edhe një herë kthesë 180 gradë në Politikën e Jashtme të SHBA-ve nga dalja në hyrjen thellë në rajon). Po ashtu, më i pasigurt është edhe pozicioni i përgjithshëm në Lindjen e Mesme, për shkak të kërcënimeve të shumta që mund të shfaqen nga grupet luftarake me prokurë të Iranit. Duket se Trumpi i ka zbuluar tashmë të gjitha letrat e tij, dhe Erdogani është mësuar me kërcënimet nga Pentagoni, duke dhënë shenja pavendosmërie nga Shtëpia e Bardhë, dhe duke treguar një mungesë totale të qëllimeve strategjike në Politikën e Jashtme amerikane në Lindjen e Mesme përveç opsionit të daljes. Si do t'i interpretojë udhëheqësi koreano-verior lëvizje të tilla? Mbi të gjitha, si do t'i interpretojë Kryeministri rus?

Ndërsa Erdogani tregoi se e kupton emrin e lojës, aftësitë e tij në shah padyshim duken të jenë shumë më të ulëta se ato të homologut rus. Turqia fitoi pak duke siguruar kufijtë e saj jugorë nga ajo që e konsideron si një "kërcënim kurd", dhe padyshim u rrit në prominencë pas kontrollit të hetimit të rastit Khashoggi, duke zëvendësuar A. Saudite si udhëheqëse e myslimanëve sunitë. Teherani po ashtu ka treguar manovrueshmëri të lartë në tabelën e shahut të Lindjes së Mesme, por së fundmi humbi figurën e mbretëreshës, e cila ishte truri për mbajtjen e SHBA-ve në një qëndrim defensiv. Së fundi, një lëvizje e gabuar (rrëzimi i avionit ukrainas), ka dobësuar më tej pozicionin mbrojtës iranian dhe ka ulur mundësinë për një tjetër sulm për të hakmarrë Mbretëreshën e tyre.

Në anën tjetër, Presidenti rus ka demonstruar një vizion strategjik të qartë për stabilizimin e Lindjes së Mesme dhe rritjen e ndikimit rus në zonë. Mbi të gjitha, Moska zhvendosi me sukses vëmendjen e mediave ndërkombëtare nga Ukraina në Lindjen e Mesme, duke larguar më tej sytë kureshtarë nga qasja e saj apokrife ndaj fqinjit të saj. Taktikat pasuese duket se i shërbejnë një qëllimi të tillë. Së pari, duke larguar Turqinë nga kampi perëndimor ishte një pikë e madhe, ndërsa mbajtja e Iranit në tryezë dhe zbutja e tensioneve me shiitët, promovoi një tryezë të rrumbullakët të diskutimeve kohezive mbi ndërtimin e një të ardhmeje të sigurt dhe të stabilizuar për Sirinë. Së dyti, finalizoi koalicionin duke sjellë Turqinë me iniciativën në Astana menjëherë pas zgjedhjeve amerikane që sollën Trump-in në Shtëpinë e Bardhë. Putin ishte i pari që kërcënoi, dhe më vonë i ofroi Erdoganit një marrëveshje mbi atë që duket të jetë makthi i Turqisë: një Kurdistan i bashkuar. Së treti, Putin nxiton të nënshkruajë një marrëveshje të forcave të kontrolluara nga kurdët nën qeverinë e Asadit, dhe të ndërhyjë për të patrulluar bashkërisht me forcat turke zonën e sigurisë prej 30 km pasi mbylli një sy mbi avancimin e shpejtë turk.

Në këtë logjikë, faktori kurd rezulton të jetë një rezultat trefish pozitiv për Kremlinin. Së pari një favor për Erdoganin duke e lënë atë të sigurojë zonën e sigurisë dhe të kënaqë kritikët e tij të ashpër turq në Ankara. Së dyti, një tjetër goditje për aleatët e NATO-s që vazhdojnë të mbështesin kurdët ndërkohë që Turqia do të vendosë interesat kombëtare para të gjithave. Së treti, duke ndarë më tej kostot e fushatës siriane me një tjetër fuqi rajonale (Turqinë) përveç Iranit, duke manovruar më mirë se arritja më e madhe e hershme e Trumpit për tërheqjen e Rusisë në konflikt, ndërkohë që detyron SHBA-të të kalojnë në mbështetjen e "kasapit të Damaskut" siç i referohej Administrata pararendëse e Shtëpisë së Bardhë. Së fundi, por jo më pak e rëndësishme, Putin siguroi një dalje në Detin Mesdhe duke siguruar portin e Tartusit, dhe përmes rritjes në pozicion dhe ndikim në rajon, zgjeron tregun duke rritur shitjet e industrisë së kompleksit ushtarak rus.

Ndërkohë, pjesa tjetër e Perëndimit po tregon një metë të thellë duke i munguar një zë i unifikuar në konflikt. BE-ja, ndonëse tentoi një rol ndërmjetësues[41], nuk ka trupa për të dërguar në terren pasi i mungon tërësisht një ushtri, duke u fokusuar kështu vetëm në ofrimin e fuqisë thjesht të butë pajtuese.[42] Një rol i tillë forcon zërin e kritikëve të tyre për të qenit thjesht një bashkim ekonomik sesa një entitet mbi-shtetëror, duke i munguar çdo masë e ashpër përveç sanksioneve ekonomike për t'u luajtur në ato pjesë të botës. Për ta përmbledhur, Putin padyshim e dinte emrin e lojës që nga fillimi kur vendosi të hynte në konflikt. Për fat të keq, për idealistët perëndimorë që besojnë në demokraci dhe të drejtat e njeriut, ai mbetet absolutisht deri më tani mjeshtri i shahut në teatrin e Lindjes së Mesme.

[1] Diamond, Gregory A. “The Unexpurgated Pike Report- of the House Select Committee on Intelligence, 1976” (McGraw-Hill: 1992): 136-142.

[2] Ibid: 139.

[3] Ibid: 140-43.

[4] Ibid: 141.

[5] Galeotti, Mark. “Why did it take Turkey just 17s to shoot down Russian jet?” The Guardian (Nov. 26, 2015).

[6] Alavi, Seyed Ali. “Who is the winner in post-ISIS Syria?” Open Democracy, North Africa-West Asia Op-Ed (Oct. 17, 2019): 3-4.  

[7] Stein, Aaron. “Operation Olive Branch: Status update,” Atlantic Council (Mar. 13, 2018).

[8] Kose, Talha. “Turkey’s Operation Olive Branch,” SETA (Nov. 11, 2019).

[9] Wemer, David A. “After Russian air defense deal, can Ankara and Washington repair their relationship?” The Atlantic Council (Jul. 15, 2019).

[10] Fulton, Will et al. “Iranian Strategy in Syria,” A joint report by the American Enterprise Institute & Institute for the Study of War (May, 2013).

[11] Phillips, Wendell. Unknown Oman (David McKay Co., Inc. New York, 1966): p. 19.

[12] Bodetti, Austin. “Oman strives for neutrality in the Middle East,” YaleGlobal Online (Jan. 7, 2020).

[13] Van Wilgenburg, Wladimir. “Iran wants Syrian Kurds to depend on Damascus: Experts,” Kurdistan24 (Dec. 31, 2018).

[14] Sakelaris, Nicholas. “Saudi Prince bin Salman accepts responsibility but not blame for Khashoggi death,” UPI News (Sept. 26, 2019).

[15] Kirkpatrick, David D. & Cumming-Bruce, Nick. “Saudis called Khashoggi ‘Sacrificial Animal’ as they waited to kill him,” The New York Times (June 19, 2019).

[16] Kheel, Rebecca. “Overnight Defense: House votes to block Trump arms sales to Saudis, setting up likely veto,” the Hill (July 17, 2019).

[17] Goldberg, Jeffrey. “The Obama Doctrine,” The Atlantic (April, 2016).

[18] Piotr, Pietrzak. “The U.S. Foreign Policy towards Syria under the Donald Trump Administration,” Academia (Research Gate Net: 2016): 2.

[19] Rutland, Peter. “Trump, Putin, and the Future of US-Russian Relations”, Slavic Review Vol 76 (S1) (Cambridge Univ. Press, Aug. 1, 2017): 42-43.

[20] Friedman, Uri. “What America’s Allies really think about Trump’s Syria Decision,” The Atlantic (Nov. 14, 2019).

[21] Ward, Alex. “Don’t be a tough guy. Don’t be a fool!”: Read Trump’s wild letter to Turkey’s Erdogan,” Vox (Oct. 16, 2019).

[22] Hubbard, Ben et al. “In Syria, Russia is pleased to fill an American Void,” The New York Times (upt. Oct. 17, 2019).

[23] Abdi, Mazloum. “If we have to choose between compromise and genocide, we will choose our people,” Foreign Policy (Oct. 13, 2019).

[24] “Memorandum of Understanding between Turkey and Russia on northern Syria,” The Defense Post (Oct. 22, 2019).

[25] Feaver, Peter & Inboden, Will. “The realists are wrong about Syria,” Foreign Policy (Nov. 4, 2019).

[26] Borger, Julian. “Trump and Syria: the worst week for US foreign policy since the Iraq invasion?” The Guardian (Oct. 14, 2019).

[27] Feaver, Peter & Inboden, Will. “The realists are wrong about Syria,” Foreign Policy (Nov. 4, 2019).

[28] Brown, Frances Z. “Why Trump’s shapeshifting Syria policy worked- Until it didn’t. The limits of Strategic Ambiguity,” Foreign Affairs (Nov. 13, 2019).

[29] “Qasem Soleimani: US kills top Iranian general in Baghdad air strike,” BBC News (Jan. 3, 2020).

[30] Tenreiro, Daniel. “The Killing of Soleimani was not an ‘assassination’,” National Review (Jan. 10, 2020).

[31] Gearan, Anne; Rucker, Philip and Dawsey, Josh. “Trumps threatens Iran after embassy attack, but remains reluctant to get more involved in region.” The Washington Post (Dec. 31, 2019).

[32] “US deploys 750 troops to Middle East after Baghdad embassy attack.” Aljazeera News (Jan. 1, 2020).                                 

[33] Fulton, Will; Holliday, Joseph and Wyer, Sam. “Iranian Strategy in Syria,” A joint report by the American Enterprise Institute & Institute for the Study of War (May, 2013): 10-11.

[34] Melamedov, Grigory. “Russia’s entrenchment in Syria-Moscow’s Middle East Resurgence.” Middle East Quarterly (Winter, 2018): Moving the goal posts.

[35] Managan, Dan. “Years before killing Qassem Soleimani, Trump warned Obama would start a war with Iran to get reelected,” CNBC (Jan. 3, 2020).

[36] Roblin, Sebastien. “Turkey threatens to buy Russian Su-35 jets if it can’t get F-35 stealth fighters,” National Interest (Nov. 9, 2019).

[37] Fassihi, Farnaz et al. “Ukraine plane shot down because of human error, Iran says: Live updates,” The New York Times (Jan. 11, 2020).

[38] Smith, Patrick et al. “Iran denies it fired a missile to down Ukrainian jet, calls for evidence,” NBC News (Jan. 10, 2020).

[39] Melamedov, Grigory. “Russia’s entrenchment in Syria-Moscow’s Middle East Resurgence.” Middle East Quarterly (Winter, 2018): “war inside the war.”

[40] “Netanyahu, Putin to meet as Russia condemns annexation plans,” Aljazeera (Sept. 12, 2019).  

[41] Wildangel, Rene. “Clumsy but useful? The German defense minister’s initiative for northern Syria,” European Council on Foreign Relations (Oct. 29, 2019).

[42] “Remarks by the h High Rep./Vice-Pr. Federica Mogherini at the Ministerial Meeting of the UN Groups of Friends of Mediation,” European Union External Action (Sept. 26, 2019).

References

1. Abdi, Mazloum. “If we have to choose between compromise and genocide, we will choose our people,” Foreign Policy (Oct. 13, 2019). Accessed on Dec. 27, 2019: https://foreignpolicy.com/2019/10/13/kurds-assad-syria-russia-putin-turkey-genocide/

2. Alavi, Seyed Ali. “Who is the winner in post-ISIS Syria?” Open Democracy, North Africa-West Asia Op-Ed (Oct. 17, 2019). Accessed on Dec. 05, 2019: https://eprints.soas.ac.uk/31734/1/Who%20is%20the%20winner%20in%20post-ISIS%20Syria_%20_%20openDemocracy.pdf

3. Borger, Julian. “Trump and Syria: the worst week for US foreign policy since the Iraq invasion?” The Guardian (Oct. 14, 2019). Accessed on Dec. 22, 2019. https://www.theguardian.com/us-news/2019/oct/14/trump-syria-worst-week-us-foreign-policy-iraq-invasion

4. Bodetti, Austin. “Oman strives for neutrality in the Middle East,” YaleGlobal Online (Jan. 7, 2020). Accessed on Jan. 9, 2020: https://yaleglobal.yale.edu/content/oman-strives-neutrality-middle-east

5. Brown, Frances Z. “Why Trump’s shapeshifting Syria policy worked- Until it didn’t. The limits of Strategic Ambiguity,” Foreign Affairs (Nov. 13, 2019). Accessed on Dec. 4, 2019.  https://www.foreignaffairs.com/articles/turkey/2019-11-13/why-trumps-shapeshifting-syria-policy-worked-until-it-didnt

6. Diamond, Gregory A. “The Unexpurgated Pike Report of the House Select Committee on Intelligence, 1976” (McGraw-Hill, 1992): https://archive.org/stream/PikeCommitteeReportFull/Pike-Committee-Report-Full-ourhiddenhistory_dot_org_djvu.txt

7. Cassidy, John. “Trump’s Syria Policy is a strategic and political disaster,” The New Yorker (Oct. 15, 2019). Accessed on Nov. 29, 2019. https://www.newyorker.com/news/our-columnists/trumps-syria-policy-is-a-strategic-and-political-disaster

8. Fassihi, Farnaz; Troianovski, Anton; Austen, Ian; Kramer, Andrew A.; Glanz, James; Browne, Malachy; Triebert, Cristiaan and Nechepurenko, Ivan. “Ukraine plane shot down because of human error, Iran says: Live updates,” The New York Times (Jan. 11, 2020). Accessed on Jan. 11, 2020: https://www.nytimes.com/2020/01/11/world/middleeast/plane-crash.html

9. Feaver, Peter. “The Realists are wrong about Syria,” Foreign Policy (Nov. 4, 2019). Accessed on Dec. 28, 2019. https://foreignpolicy.com/2019/11/04/the-realists-are-wrong-about-syria/

10. Feaver, Peter & Inboden, Will. “The realists are wrong about Syria,” Foreign Policy (Nov. 4, 2019). Accessed on Dec. 26, 2019: https://foreignpolicy.com/2019/11/04/the-realists-are-wrong-about-syria/

11. Friedman, Uri. “What America’s Allies really think about Trump’s Syria Decision”, The Atlantic (Nov. 14, 2019). Accessed on Dec. 21, 2019. https://www.theatlantic.com/politics/archive/2019/11/trumps-green-light-moment-in-syria-shook-the-world/601963/

12. Fulton, Will; Holliday, Joseph and Wyer, Sam. “Iranian Strategy in Syria,” A joint report by the American Enterprise Institute & Institute for the Study of War (May, 2013). https://web.archive.org/web/20150924040421/http://www.irantracker.org/sites/default/files/imce-images/Iranian_Strategy_in_Syria.pdf

13. Galeotti, Mark. “Why did it take Turkey just 17s to shoot down Russian jet?” The Guardian (Nov. 26, 2015). https://www.theguardian.com/world/2015/nov/26/russia-turkey-jet-mark-galeotti

14. Gearan, Anne. “Trump tries to rebrand Syria withdrawal as a political promise kept: Let someone else be the world’s policeman,” The Washington Post (Oct. 24, 2019). Accessed on Dec. 18, 2019. https://www.washingtonpost.com/politics/trump-tries-to-rebrand-syria-withdrawal-as-a-political-promise-kept-let-someone-else-be-the-worlds-policeman/2019/10/23/fea563ec-f5bb-11e9-8cf0-4cc99f74d127_story.html

15. Gearan, Anne; Rucker, Philip and Dawsey, Josh. “Trumps threatens Iran after embassy attack, but remains reluctant to get more involved in region.” The Washington Post (Dec. 31, 2019). https://www.washingtonpost.com/politics/trump-issues-warning-to-iran-after-embassy-attack-but-remains-reluctant-to-get-more-involved-in-region/2019/12/31/1704cf72-2be5-11ea-bcd4-24597950008f_story.html#comments-wrapper

16. Goldberg, Jeffrey. “The Obama Doctrine,” The Atlantic (April, 2016). www.theatlantic.com/magazine/archive/2016/04/the-obama-doctrine/471525/

17. Hubbard, Ben; Troianovski, Anton; Gall, Carlotta and Kingsley, Patrick. “In Syria, Russia is pleased to fill an American Void,” The New York Times (upt. Oct. 17, 2019). Accessed Dec. 28, 2019: https://www.nytimes.com/2019/10/15/world/middleeast/kurds-syria-turkey.html

18. Kheel, Rebecca. “Overnight Defense: House votes to block Trump arms sales to Saudis, setting up likely veto,” the Hill (July 17, 2019). Accessed on Dec. 22, 2019: https://thehill.com/policy/defense/overnights/453625-overnight-defense-house-votes-to-block-trumps-saudi-arm-sales

19. Kirkpatrick, David D. & Cumming-Bruce, Nick. “Saudis called Khashoggi ‘Sacrificial Animal’ as they waited to kill him,” The New York Times (June 19, 2019). Accessed on Jan. 3, 2020: https://www.nytimes.com/2019/06/19/world/middleeast/jamal-khashoggi-Mohammed-bin-Salman.html

20. Kose, Talha. “Turkey’s Operation Olive Branch,” SETA (Nov. 11, 2019). Accessed on Dec. 17, 2019: https://www.setav.org/en/us-support-for-ypg-based-on-incorrect-assumptions/

21. Managan, Dan. “Years before killing Qasem Soleimani, Trump warned Obama would start a war with Iran to get reelected,” CNBC (Jan. 3, 2020). Accessed on Jan. 4, 2020: https://www.cnbc.com/2020/01/03/before-qasem-soleimani-killing-trump-warned-of-iran-war-by-obama.html

22. Melamedov, Grigory. “Russia’s entrenchment in Syria-Moscow’s Middle East Resurgence.” Middle East Quarterly (Winter, 2018). Accessed on Jan. 5, 2020.  https://dev.meforum.org/7058/russia-entrenchment-in-syria

23. “Memorandum of Understanding between Turkey and Russia on northern Syria,” The Defense Post (Oct. 22, 2019). Accessed on Jan. 6, 2020: https://thedefensepost.com/2019/10/22/russia-turkey-syria-mou/

24. “Netanyahu, Putin to meet as Russia condemns annexation plans,” Aljazeera (Sept. 12, 2019).  Accessed on Dec. 29, 2019: https://www.aljazeera.com/news/2019/09/netanyahu-putin-meet-russia-condemns-annexation-plan-190912063850064.html

25. Phillips, Wendell. Unknown Oman (David McKay Co., Inc. New York, 1966).

26. Piotr, Pietrzak. “The U.S. Foreign Policy towards Syria under the Donald Trump Administration,” Academia (Research Gate Net: 2016).https://www.researchgate.net/profile/Piotr_Pietrzak5/publication/310599117_The_US_Foreign_Policy_towards_Syria_under_the_Donald_Trump_Administration/links/5832c59008ae004f74c39096/The-US-Foreign-Policy-towards-Syria-under-the-Donald-Trump-Administration.pdf

27. “Qasem Soleimani: US kills top Iranian general in Baghdad air strike,” BBC News (Jan. 3, 2020). https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50979463

28. “Remarks by the h High Rep./Vice-Pr. Federica Mogherini at the Ministerial Meeting of the UN Groups of Friends of Mediation,” European Union External Action (Sept. 26, 2019). Accessed on Dec. 22, 2019: https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/67996/remarks-high-representativevice-president-federica-mogherini-ministerial-meeting-united_en

29. Roblin, Sebastien. “Turkey threatens to buy Russian Su-35 jets if it can’t get F-35 stealth fighters,” National Interest (Nov. 9, 2019). Accessed on Dec. 15, 2019: https://nationalinterest.org/blog/buzz/turkey-threatens-buy-russian-su-35-jets-if-it-can%E2%80%99t-get-f-35-stealth-fighters-95426

30. Rutland, Peter. “Trump, Putin, and the Future of US-Russian Relations”, Slavic Review Vol 76 (S1) (Cambridge Univ. Press, Aug. 1, 2017). Accessed on Dec. 20, 2019: https://www.cambridge.org/core/journals/slavic-review/article/trump-putin-and-the-future-of-usrussian-relations/65BB844AF97639B4BE7671FA8900B53F

31. Sakelaris, Nicholas. “Saudi Prince bin Salman accepts responsibility but not blame for Khashoggi death,” UPI News (Sept. 26, 2019). Accessed on Dec. 18, 2019: https://www.upi.com/Top_News/World-News/2019/09/26/Saudi-Prince-bin-Salman-accepts-responsibility-but-not-blame-for-Khashoggi-death/6231569504880/

32. Smith, Patrick; Khodadadi, Amin Hossein and The Associated Press. “Iran denies it fired a missile to down Ukrainian jet, calls for evidence,” NBC News (Jan. 10, 2020). Accessed on Jan. 10, 2020: https://www.nbcnews.com/news/world/iran-invites-boeing-investigate-plane-crash-killed-176-n1113366

33. Stein, Aaron. “Operation Olive Branch: Status update,” Atlantic Council (Mar. 13, 2018). Accessed on Jan. 3, 2020: https://www.atlanticcouncil.org/blogs/syriasource/operation-olive-branch-status-update/

34. Tenreiro, Daniel. “The Killing of Soleimani was not an ‘assassination’,” National Review (Jan. 10, 2020). Accessed on Jan. 10, 2020: https://www.nationalreview.com/2020/01/the-killing-of-soleimani-was-not-an-assassination/

35. “US deploys 750 troops to Middle East after Baghdad embassy attack.” Aljazeera News (Jan. 1, 2020). Accessed on Jan. 3, 2020: https://www.aljazeera.com/news/2020/01/deploys-troops-iraq-baghdad-embassy-attack-200101023738596.html

36. Van Wilgenburg, Wladimir. “Iran wants Syrian Kurds to depend on Damascus: Experts,” Kurdistan24 (Dec. 31, 2018). Accessed on Jan. 5, 2020: https://www.kurdistan24.net/en/news/9d411b9e-61e9-4196-8119-30438c1ee009

37. Ward, Alex. “Don’t be a tough guy. Don’t be a fool!”: Read Trump’s wild letter to Turkey’s Erdogan,” Vox (Oct. 16, 2019). Accessed on Oct. 19, 2019: https://www.vox.com/2019/10/16/20918009/trump-erdogan-letter-tough-guy-fool-kurds-syria

38. Wemer, David A. “After Russian air defense deal, can Ankara and Washington repair their relationship?” The Atlantic Council (Jul. 15, 2019). Accessed on Dec. 26, 2019: https://www.atlanticcouncil.org/blogs/new-atlanticist/after-russian-air-defense-deal-can-ankara-and-washington-repair-their-relationship/

39. Westcott, Ben. “There’s talk of a new Cold War. But China is not the Soviet Union,” CNN (Jan. 3, 2020). Accessed on Jan. 4, 2020. https://edition.cnn.com/2020/01/02/asia/us-china-cold-war-intl-hnk/index.html

40. Wildangel, Rene. “Clumsy but useful? The German defense minister’s initiative for northern Syria,” European Council on Foreign Relations (Oct. 29, 2019). Accessed on Dec. 22, 2019: https://www.ecfr.eu/article/commentary_clumsy_but_useful_the_german_defence_ministers_initiative_for_no