{"id":363,"date":"2015-08-12T00:00:55","date_gmt":"2015-08-11T22:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/patrioti.al\/?p=363"},"modified":"2015-08-12T00:00:55","modified_gmt":"2015-08-11T22:00:55","slug":"70-pas-ishte-i-nevojshem-burri-i-vogel-dhe-njeriu-i-shendoshe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patrioti.al\/en\/70-pas-ishte-i-nevojshem-burri-i-vogel-dhe-njeriu-i-shendoshe\/","title":{"rendered":"70 vite pas: Ishte i nevojsh\u00ebm \u201cBurri i Vog\u00ebl\u201d dhe \u201cNjeriu i Sh\u00ebndosh\u00eb\u201d?"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #ff0000;\">nga\u00a0<em>Edi Sara<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">70-vite m\u00eb par\u00eb, datat 6 dhe 9 Gusht hyn\u00eb n\u00eb historin\u00eb bot\u00ebrore si dy pika uji t\u00eb cilat helmuan nj\u00eb ishull, por i siguruan rrjedh\u00ebn dhe past\u00ebrtin\u00eb gjith\u00eb mas\u00ebs tjet\u00ebr ujore rreth rruzullit tok\u00ebsor\u2026 K\u00ebto dy data trondit\u00ebn nj\u00eb popull, vesh\u00ebn n\u00eb zi nj\u00eb komb, shkund\u00ebn nj\u00eb shtet e rr\u00ebnuan nj\u00eb rregjim, por i dhan\u00eb fund nj\u00ebkoh\u00ebsisht zvarritjes s\u00eb vuajtjeve dhe hidh\u00ebrimeve nj\u00eb aleance kombesh dhe shtetesh t\u00eb cilat luftuan dhe vran\u00eb p\u00ebr liri\u2026 ose t\u00eb pakt\u00ebn k\u00ebshtu besohet.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00ebhet fjal\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr bombat atomike t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore (L. II-B), e vetmja her\u00eb kur arma m\u00eb e fuqishme vdekjeprur\u00ebse q\u00eb ekziston mbi k\u00ebt\u00eb planet, u p\u00ebrdor nga vet\u00eb krijuesi i saj\u2026 \u00a0M\u00ebngjesi i 6 Gushtit, ora 08\u201915 n\u00eb Hiroshima, \u201cBurri i Vog\u00ebl\u201d i l\u00ebshuar nga B-29 \u201cEnola Gay\u201d e gjeti qytetin me nj\u00eb diell m\u00eb t\u00eb shndritsh\u00ebm se zakonisht, e m\u00eb pas me nj\u00eb k\u00ebrpudh\u00eb mbuloi si me nj\u00eb vello t\u00eb hirt\u00eb trishtimi g\u00ebrmadhat e sapokrijuara dhe trupat e fresk\u00ebta t\u00eb 80.000 japonez\u00ebve\u2026 Tre dit\u00eb m\u00eb pas, Nagasaki p\u00ebrjetoi n\u00eb or\u00ebn 11\u201901 furin\u00eb e \u201cNjeriut t\u00eb Sh\u00ebndosh\u00eb\u201d t\u00eb l\u00ebshuar nga B-29 \u201cBockscar\u201d, duke u shnd\u00ebrruar sipas nj\u00eb raportimi Japonez \u201cn\u00eb nj\u00eb varrez\u00eb masive pa nj\u00eb kok\u00eb varri m\u00eb k\u00ebmb\u00eb.\u201d Afro 40.000 njer\u00ebz humb\u00ebn jet\u00ebn menj\u00ebher\u00eb pas k\u00ebtij shp\u00ebrthimi. Numri i viktimave t\u00eb m\u00ebvonshme vdiq\u00ebn nga efektet an\u00ebsore t\u00eb rrezatimit mendohet t\u00eb jet\u00eb rreth 140.000.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pas k\u00ebsaj hyrjeje historike dhe k\u00ebtyre shifrave tragjike, nj\u00eb pyetje i ka munduar historian\u00ebt: A ishte v\u00ebrtet e nevojshme p\u00ebrdorimi i bombave atomike?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00ebtu po p\u00ebrmendim disa nga historian\u00ebt, politikan\u00ebt dhe ushtarak\u00ebt e lart\u00eb amerikan\u00eb gjat\u00eb L. II- B. q\u00eb kan\u00eb shprehur opinionet e tyre lidhur me p\u00ebrdorimin e bomb\u00ebs atomike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Grupi i Studimit t\u00eb Bombardimeve Strategjike t\u00eb SH.B.A. n\u00eb raportin e b\u00ebr\u00eb n\u00eb Korrik t\u00eb 1946, konstatoi se Japonia me forcat q\u00eb i kishin mbetur n\u00eb fillim t\u00eb 1945, do t\u00eb dor\u00ebzohej para vitit 1946, edhe sikur Rusia mos t\u00eb kish ri-hapur frontin e Lindjes dhe ofensiv\u00ebs n\u00eb Man\u00e7uri. (<em>The Atomic Bomb- <\/em>Barton J. Bernstein, f. 52-56)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Presidenti Dwight Eisenhower p\u00ebrve\u00e7 deklaratave t\u00eb shumta n\u00eb radio dhe ligj\u00ebrime publike, shkruan n\u00eb kujtimet e veta se \u201c\u2026 Japonia ishte tashm\u00eb e humbur dhe se hedhja e nj\u00eb bombe ishte tejet e panevojshme, dhe s\u00eb dyti sepse mendoja se vendi yn\u00eb duhet t\u00eb shmangte shokimin e opinionit bot\u00ebror nga p\u00ebrdorimi i nj\u00eb bombe v\u00ebnia n\u00eb pun\u00eb e s\u00eb cil\u00ebs qe, un\u00eb mendoja, jo m\u00eb tep\u00ebr e detyrueshme se sa nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar jet\u00eb amerikane. Ishte besimi im q\u00eb Japonia ishte, pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb moment, duke k\u00ebrkuar nj\u00eb rrug\u00eb dor\u00ebzimi me sa m\u00eb pak \u2018faqe turpi\u2019.\u201d (<em>Mandate for Change, 1953-1956: The White House Years, A Personal Account<\/em>&#8211; D. Eisenhower, f. 380)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gjithashtu Admirali William Leahy, an\u00ebtari m\u00eb i lart\u00eb n\u00eb shtatmadhorin\u00eb e ushtris\u00eb s\u00eb Amerik\u00ebs nga 1942-1949, thot\u00eb: \u201c\u00cbsht\u00eb mendimi im se p\u00ebrdorimi i k\u00ebsaj arme barbare n\u00eb Hiroshima dhe Nagasaki nuk ishte asnj\u00eb ndihm\u00eb materiale n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb luft\u00ebs son\u00eb kund\u00ebr Japonis\u00eb. Japonez\u00ebt ishin tashm\u00eb t\u00eb mundur dhe gati t\u00eb dor\u00ebzoheshin p\u00ebr shkak t\u00eb bllokad\u00ebs s\u00eb efektshme detare dhe bombardimeve t\u00eb suksesshme me arm\u00ebt tradicionale.\u201d (<em>I was there\/ The American Military Experience- <\/em>William D. Leahy, f. 441)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gjenerali Douglas MacArthur pranonte midis t\u00eb tjerave se \u201c\u2026 ai nuk shihte ndonj\u00eb justifikim nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi ushtarak mbi hedhjen e bomb\u00ebs,\u201d pasi qe i bindur gjithashtu se ishte thjesht \u00e7\u00ebshtje kohe p\u00ebr Perandorin Hirohito para se t\u00eb dor\u00ebzohej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sipas reporterit James Reston Jr. t\u00eb New York Times dhe fitues t\u00eb \u00e7mimit Pulitzer, v\u00ebren n\u00eb kujtimet e tij p\u00ebr Asistent Sekretarin e Shtetit p\u00ebr Luft\u00ebn John McLoy se ka th\u00ebn\u00eb: \u201cUn\u00eb besoj se ne humb\u00ebm rastin p\u00ebr t\u00eb zbatuar nj\u00eb dor\u00ebzim t\u00eb Japonis\u00eb, totalisht t\u00eb k\u00ebnaqsh\u00ebm p\u00ebr ne, pa nevoj\u00ebn e hedhjes s\u00eb bombave.\u201d (<em>Deadline: A Memoir- <\/em>James Reston, f. 500)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Presidenti Herbert Hoover pati th\u00ebn\u00eb: \u201cJaponez\u00ebt ishin pregatitur t\u00eb negocionin gjith\u00eb koh\u00ebn q\u00eb prej Shkurtit t\u00eb 1945\u2026 deri koh\u00ebn dhe mbas \u00e7astit q\u00eb u hodh\u00ebn bombat atomike; \u2026 n\u00ebse k\u00ebto shenja do t\u00eb ndiqeshin, nuk do t\u00eb ishte dh\u00ebn\u00eb rasti p\u00ebr t\u00eb hedhur bombat [atomike].\u201d (Judgment at the Smithsonian: The Bombing of Hiroshima and Nagasaki- Editor Philip Nobile, p. 142).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">At\u00ebher\u00eb p\u00ebrse u hodh\u00ebn bombat?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tre teza q\u00ebndrojn\u00eb pas: Nj\u00eb teori \u00ebsht\u00eb thot\u00eb\u00a0se shkenc\u00ebtar\u00ebt p\u00eblqejn\u00eb t\u00eb luajn\u00eb me lodrat e shpikura, pavar\u00ebsisht se shkenc\u00ebtar\u00ebt e Projektit Manhattan ishin kund\u00ebr p\u00ebrdorimit t\u00eb bomb\u00ebs mbi Japoni.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Teza e dyt\u00eb lidhet me linj\u00ebn e p\u00ebrgjithshme t\u00eb p\u00ebrdorur nga literatura historike per\u00ebndimore, se bombat u p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar fundin e luft\u00ebs dhe parandaluar humbjen m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb jet\u00eb t\u00eb ushtrive Aleate, kryesisht atyre amerikane t\u00eb cilat iu duhej t\u00eb luftonin ishull m\u00eb ishull.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Teza e tret\u00eb, ndjek linj\u00ebn e bashk\u00ebrendimit t\u00eb forcave vektoriale n\u00eb rrafshin gjeopolitik, ku p\u00ebr politik\u00eb-b\u00ebr\u00ebsit dhe diplomat\u00ebt amerikan\u00eb ishte m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb impresionin B.R.S.S., sesa t\u00eb p\u00ebrfundonin luft\u00ebn me Japonin\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb me sa m\u00eb pak gjakderdhje. (<a href=\"http:\/\/www.history.com\/this-day-in-history\/atomic-bomb-dropped-on-hiroshima\" target=\"_blank\">History.com- 1945-Atomic bomb dropped on Hiroshima<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.newscientist.com\/article\/dn7706-hiroshima-bomb-may-have-carried-hidden-agenda\" target=\"_blank\">New Scientist (2005)- Hiroshima bomb may have carried hidden agenda;<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u00ebr\u00e7arjet dhe f\u00ebrkimet mes Bashkimin Sovjetik dhe pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb Aleat\u00ebve tashm\u00eb kishin filluar. Divergjencat ideologjike t\u00eb cilat ishin l\u00ebn\u00eb m\u00ebnjan\u00eb m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb nj\u00eb armiku ideologjik edhe m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm si nazizmi, tashm\u00eb filluan t\u00eb krijojn\u00eb praksiologjin\u00eb e tyre n\u00eb cilindo vend ku takoheshin dhe shp\u00ebrhapeshin duke difuzuar n\u00eb t\u00eb ashtuquajturat \u201czona t\u00eb influenc\u00ebs\u201d, t\u00eb caktuara q\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb konferencat e Jalt\u00ebs dhe Potsdamit.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">George Marshall pati mbrojtur mendimin e tij duke th\u00ebn\u00eb se vendimi p\u00ebr t\u00eb hedhur bombat nuk ishte ushtarak, por m\u00eb tep\u00ebr politik. Albert Einstein q\u00eb ndihmoi n\u00eb Projektin Manhattan gjykonte se vendimi i hedhjes s\u00eb bombave ishte m\u00eb tep\u00ebr i nj\u00eb natyre politko-diplomatike sesa nj\u00eb vendim ushtarak apo shkencor. (<a href=\"http:\/\/www.washingtonsblog.com\/2012\/10\/the-real-reason-america-used-nuclear-weapons-against-japan-to-contain-russian-ambitions.html\" target=\"_blank\">Washingtonblog.com<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nj\u00eb epilog i munguar<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb fund, nuk mund t\u00eb faj\u00ebsojm\u00eb por p\u00ebrkundrazi t\u00eb mir\u00ebkuptojme q\u00ebndrimin zyrtar t\u00eb Washington-it p\u00ebr t\u00eb mos ndryshuar linj\u00ebn e vet, apo p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb apologji ndaj Tokios p\u00ebr viktimat dhe efektet an\u00ebsor\u00eb q\u00eb soll\u00ebn dy bombat atomike. Kjo kuptohet, pasi p\u00ebrsa koh\u00eb t\u00eb jen\u00eb gjall\u00eb veteran\u00ebt dhe pasardh\u00ebsit e tyre n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb mesme q\u00eb i mbartin gjall\u00eb kujtimet e prind\u00ebrve, nj\u00eb falje nuk do ishte e denj\u00eb dhe e drejt\u00eb p\u00ebr ta. P\u00ebrkundrazi, n\u00ebse do ndodhte, Amerika do d\u00ebnont\u00eb d\u00ebshmor\u00ebt dhe veteran\u00ebt e saj duke pranuar se i d\u00ebrgoi t\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kauz\u00eb jo t\u00eb drejt\u00eb, duke dob\u00ebsuar bindjen n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr liri dhe v\u00ebllaz\u00ebrim t\u00eb kombeve p\u00ebr t\u00eb cilat luftoi Aleanca e Kombeve t\u00eb Bashkuara n\u00eb L. II- B.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">-###-<\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Shqip.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":366,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[209,211],"tags":[208,210],"class_list":["post-363","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gjeopolitike-2","category-histori-2","tag-gjeopolitike","tag-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=363"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/363\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patrioti.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}